Palytoxin พิษที่อันตรายถึงตายที่มากับปะการังกระดุมที่ไม่ควรมองข้าม

by
วันก่อนเดินเล่นที่จตุจักร เจอร้านค้าร้านนึงกำลังเอามีดหั่นปะการังกระดุม แบบว่าเสียวแทนอ่ะเลยมาเขียนบทความสักหน่อย

น่าแปลกใจที่ Web สอนเลี้ยงปลาทะเลส่วนใหญ่ในไทยไม่มีเรื่องนี้ลงเลย พอผมกล่าวถึงชื่อนี้ Palytoxin หวังว่าทุกท่านคงจะรู้จักมันมากขึ้นและสวมอุปกรณ์ป้องกันอย่างถุงมือยางและ แว่นตาในการ Frag / จับปะการัง กันมากขึ้นนะครับ เพราะมันเป็นอันตรายถึงชีวิตเลยทีเดียว อีกทั้งถ้าเกิดเราโดนพิษนี้ขึ้นมา ผมเชื่อว่าแพทย์ส่วนใหญ่ในไทยคงไม่ทันได้วินิจฉัยว่าโดนพิษ Palytoxin เป็นแน่ …และนั่นอาจจะทำให้ผู้เลี้ยงปลาถึงแก่ชีวิตได้เลยทีเดียว

 

พิษจากปะการังกระดุม Palythoa sp. / Zoanthid sp.

หลายๆท่านคงทราบดีอยู่แล้วว่าปะการังแต่ละชนิดนั้นมีพิษ แต่เจ้ากระดุมที่หาซื้อได้ง่าย… นี่สิดันมีพิษที่มีชื่อว่า Palytoxin อยู่ซะด้วย โดยปกติแล้วชื่อไทยเราจะเรียกว่าปะการังกระดุม

แต่ชื่อวิทยาศาสตร์นั้นมี 2 ชื่อที่ดูคล้ายกันมาก

Zoanthid sp.

Palythoa sp.

ซึ่งทั้งสองตัวนี้จะมีลักษณะค่อนข้างยากที่จะดูออกว่าเป็นประเภทไหน ในกลุ่มของ Palythoa นั้นแน่นอนว่ามีพิษ Palytoxin อยู่แน่นอนและกลุ่มของ Zoanthis sp. นั้นมีบางชนิดที่มีพิษดังกล่าวซึ่งผมคิดว่า… ผู้เลี้ยงทั่วๆไปคงแยกไม่ออกอย่างแน่นอน …

เอาเป็นว่าถ้าเป็นปะการังกลุ่มกระดุมถ้าต้องการจะจับย้ายที่หรือแฟร็ก ก็ป้องกันเอาไว้ก่อนจะดีที่สุดครับ

Palytoxin เป็นพิษร้ายแรงถึงแก่ชีวิตอันดับ 2 ของโลก

Palytoxin ผลิตขึ้นจากปะการังบางชนิดในกลุ่ม Palythoa sp. / Zoanthid sp. มี LD 50 นั่นหมายความว่า ให้สารดังกล่าวในหนูเพียงแค่ 300 นาโนกรัม/กิโลกรัม หรือ ใน 50% ของหนูทดลองที่ให้ Oalytoxin 300 นาโนกรัมต่อกิโลกรัมจะตายภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้

พูดง่ายๆก็คือ 1 กรัมของ Palytoxin สามารถฆ่าหนูได้ถึง 170 ล้านตัว …

เป้าหมายของพิษ Palytoxin

Palytoxin จะเข้าโจมตี sodium-potassium pump ในเซลล์และทำให้การทำงานในการแลกเปลี่ยน ion ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการทำงานของระบบเซลล์สิ้นสุดลง

อาการที่เกิดจากพิษ Palytoxin

– ปวดจุดเสียดหน้าอก , แน่นหน้าอก

– รู้สึกเหมือนเป็นโรคหอบหืด

– หายใจลำบาก

– ความดันโลหิตไม่ปกติ

– เม็ดเลือดแดงแตก (เกิดจากการเข้าทำงานเซลล์เม็ดเลือดแดง)

– คลื่นไฟฟ้าแสดง T Wave

การเสียชีวิตจะเกิดขึ้นหลังจากได้รับพิษไปไม่นานนักทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณสารพิษที่ได้รับ

Case Study

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อปี 2013 เมื่อสองสามีภรรยาใน US ได้พยายามที่จะเก็บหินเป็นเอาไว้แต่ไม่มีที่ตากแห้งจึงใช้วิธีนำไปต้มเพื่อ กำจัดสิ่งที่ติดมาต่างๆเพื่อฆ่าเชื้อ

แต่การนำไปต้มดังกล่าวทำให้สาร Polytoxin ระเหยและสองสามีภรรยารวมทั้งสุนัขได้หายใจเอาอากาศที่ปนเปื้อนเข้าไปหลังจาก นั้นไม่นานสุนัขของเขาก็เกิดอาการยืนไม่ได้เดินไม่ไหว รวมถึงสองสามีภรรยาทั้งสองด้วย

ในตอนแรกทั้งสองคิดว่าเกิดจากเชื้อราหรือติด เชื้อหวัดจึงทำการค้นหาแต่ก็ไม่พบเชื้อราบริเวณบ้านจากนั้น จึงได้ไปเปิด คอมพิวเตอร์ค้นหา และได้ข้อมูล Palytoxin จากกระดุม จึงมุ่งหน้าไป รพ. ในเวลา 15 นาทีต่อมา

ในขณะที่เขาอยู่ในห้องฉุกเฉินนั้นทั้งสองได้รู้สึกว่าหายในลำบากมาก ซึ่งทางหมอที่ รพ. ได้ฟังข้อมูลที่เขาเล่าเรื่องนำหินเป็นไปต้มและได้สูดอากาศที่มีสารพิษเข้า ไปแพทย์ผู้รักษาได้บอกกับทั้งคู่ว่า

ไม่ได้ได้พบอาการประหลาดอย่างนี้มาก่อน และต้องการข้อมูลเพิ่มเติม เกี่ยวกับสารพิษ เขาจึงบอกให้หมอลองค้นหาดูในอินเตอร์เน็ทจะมีข้อมูลพิษอยู่เกี่ยวกับ Palytoxin

หมอจึงได้ตอบเขาว่าอาจจะต้องใช้เวลาค้นหาเพิ่มเติมสักครู่นึง หลังจากนั้นไม่นานหมอได้กลับมาพร้อมกับข้อมูลบางส่วนจึงได้สั่งตรวจเลือดและ ปัสสาวะของทั้งสองรวมถึง X-Ray ด้วย

ผลการ X-Ray ออกมาว่าเป็นอาการคล้ายหลอดลมอักเสบ

หลังจากนั้นหมอได้ให้ยากลุ่ม Steroid และ Tylenol สำหรับลดไข้ ยา Steroid นั้นช่วยให้ทั้งสองหายใจสะดวกขึ้น

2 วันหลังจากนั้นทั้งสองยังคงมีอาการดังกล่าวจากพิษ Palytoxin อยู่ (หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก)แต่ดีขึ้นกว่าวันแรกๆค่อนข้างมาก

ข้อควรระวังผมได้เรียบเรียงมาเป็นข้อๆดังนี้ครับ

  • ใส่ถุงมือที่หนาและยาวก่อนจะจับปะการังทุกครั้ง
  • ใส่แว่นตาป้องกันสารพิษที่จะกระเด็นเข้าตาได้เมื่อทำการแฟร็กปะการังโดยเฉพาะอย่างยิ่งการยกปะการังขึ้นเหนือน้ำ
  • ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนสัมผัสอวัยวะส่วนอื่นเช่นตา/ปาก รวมถึงอาหารหลังจากนำมือลงตู้ปลา
  • โดยปกติแล้วกระดุมหัวเล็กจะมีพิษน้อยกว่า คุณอาจจะรู้สึกเจ็บแป๊รบๆหรือชา หากคุณไม่มีแผลในบริเวณที่โดนน้ำหรือพิษ
  • อย่าคิดเองเออเองหลังจากการอ่านบทความนี้ …เช่น
  • คิดว่าการแฟร็กปะการังในน้ำจะช่วยลดโอกาสในการติดพิษได้ แต่คุณรู้หรือไม่ว่า Palytoxin นั้นอยู่ในน้ำได้สักพักใหญ่ๆ จนกว่าคุณจะเปลี่ยนน้ำเลยทีเดียว
  • Palytoxin จะเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้นหากมีแผลและนำมือลงตู้ปลา…
  • Palythoa Grandis เป็นกระดุมที่มีพิษ Palytoxin มากที่สุดใครมีอยู่ก็ระวังกันหน่อยครับ
  • Skimmer สามารถช่วยลด Palytoxin ในน้ำได้แต่ไม่ทราบปริมาณเนื่องจากยังไม่มีผลการทดลองที่เชื่อถือได้
  • ความเชื่อเรื่องนำมาเลี้ยงในตู้นานๆแล้วจะไม่มีพิษ หรือมีพิษน้อยลงนั้นไม่จริงเลยแม้แต่นิดเดียว…

ภาพตัวอย่าง Green Palythoa Grandis

nucleargreens

GreenButtonPolyp_ProtopalyMutukiWRZ_Ap14C

ภาพการปล่อยสารพิษ

paly03

ภาพเมื่อโดนสารพิษเข้าตา

frag eye

อย่าให้เรื่องนี้หยุดการเก็บสะสมกระดุมของคุณ….

 

ยังมีปะการังที่มีพิษที่ไม่มียารักษาอีกมาก รวมถึง Palytoxin นั้นก็ยังไม่มียารักษาได้มีแต่บรรเทาอาการจนพิษสลายไปเองเท่านั้นครับ ดังนั้นอย่าลืมใส่ถุงมือก่อนจะหยิบจับปะการังในตู้นะครับ